Verkade stichting
organisaties

STICHTING BEHOUD CULTUREEL ERFGOED VERKADE, 18 maart 1997 opgericht, kocht in april van datzelfde jaar de volledige historische bedrijfscollectie van Verkade op van United Biscuits. Op verzoek van het bestuur bepaalde het Instituut Collectie Nederland (ICN) in 2003 de cultuurhistorische waarde van deze omvangrijke en zeer diverse verzameling die onder meer bestaat uit foto’s en reclamefilms, verpakkingen, archieven, affiches, showcards, productiemiddelen –waaronder een complete productielijn voor koekjes– en nagenoeg alle originele aquarellen voor de plaatjes van de beroemde Verkade-albums.
De firma Verkade heeft vanaf de oprichting in 1886 tot 1990, toen Verkade werd overgenomen door het Engelse United Biscuits, binnen het bedrijf voorwerpen en archiefstukken bewaard. Deze aandacht voor de bedrijfshistorie werd meer dan 100 jaar als vanzelfsprekend beschouwd en heeft geleid tot een prachtige en museaal hoogwaardige collectie.
Het ICN-onderzoek omvatte een inventarisatie van de collectie op deelcollectieniveau, consultatie van deskundigen op het gebied van bedrijfsarchieven en sociaal-economische geschiedenis en een vergelijkende studie naar belangrijk bedrijfshistorisch erfgoed in Nederland. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de Verkade-collectie een zeldzaam compleet ensemble is, dat over een lange aaneengesloten periode een beeld geeft van tal van sociaal-economische en technische ontwikkelingen. De compleetheid biedt diverse aanknopingspunten voor wetenschappelijk onderzoek. Binnen de voedings-en genotmiddelenindustrie zijn er geen collecties die qua omvang en samenstelling vergelijkbaar zijn met de Verkade-collectie.

De biologe Marga Coesčl geeft in het boek ”Natuurlijk Verkade” (Uitg. Terra, Warnsveld/Verkade Stichting, Zaandam, 1999; ISBN 90 6255 872 0; 104 blz.) een informatieve en ruimschoots geďllustreerde terugblik op de 35 legendarische verzamelalbums waarmee de koekfabriek in de vooroorlogse jaren triomfen vierde. Daaruit blijkt niet alleen hoe bijzonder die albums waren, en hoe belangrijk de pioniersarbeid van de auteur, de Amsterdamse onderwijzer en natuurkenner Jacobus Pieter Thijsse, was voor de opkomst van de natuurbescherming in dit land, maar ook hoe uitgekiend de reclamestrategie van Verkade destijds was.

JOHAN MICHIEL VAN OORT, JACOBUS KOEMAN, CORNELIS ROL, HENRICUS ROL, LODEWIJK WILLEM REIJMERT WENCKEBACH en andere illustratoren maakten honderden tekeningen voor de albums. De originele aquarellen die de stichting in bezit heeft zijn overigens nog niet toegankelijk voor het publiek. Aanvankelijk was het plan de tekeningen en de rest van het waardevolle bedrijfsarchief onder te brengen in het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen. De intentie tot die samenwerking was juni 2003 vastgelegd in een overeenkomst die begin 2004 afliep. Gedurende het overleg besloot het museum echter al een loods naast twee vervallen garages aan te kopen. De stichting besloot echter op 1 maart 2004 niet met het Zuiderzeemuseum in zee te gaan en de Verkade-erfenis onder te brengen bij het Zaans Museum, gelegen aan de Zaanse Schans.

Als eigenaar van nagenoeg alle originele tekeningen uit de Verkade-albums reageerde de stichting in februari 2004 helaas afwijzend op het verzoek om gratis enkele plaatjes op deze website te mogen tonen. Hoewel het bestuur aangeeft het exclusieve recht van plaatsing op een website voor zichzelf te willen behouden, laat zij de mogelijkheid open om, tegen betaling, enkele afbeeldingen beschikbaar te stellen. „Wel is het mogelijk dat de stichting toestemming geeft voor het gebruik van één of twee plaatjes als er royalties op betaald worden”, zo luidt het antwoord per brief. De kosten zijn echter dermate hoog (€ 95 voor eenmalig gebruik van een klein albumplaatje) dat wij van die optie moeten afzien.

organisaties