De Linnean Society of London heeft Jan Hendrik van Os (1942) de prestigieuze Jill Smythies Prize toegekend voor zijn botanische ILLUSTRATIES van flora’s en wetenschappelijke artikelen, gepubliceerd door het Nationaal Herbarium Nederland. Tot nu toe vielen vooral Engelse illustratoren in de prijzen. Van Os is de eerste Nederlander die de onderscheiding op 24 mei krijgt uitgereikt tijdens de jaarvergadering van de Linnean Society te Londen. De prijs bekroont alleen uitmuntende, gepubliceerde illustraties van planten, die het determineren van die planten in de natuur vergemakkelijken. De onderscheiding, die jaarlijks wordt toegekend, werd in 1988 ingesteld en bestaat uit een zilveren medaille en een geldbedrag.

Jan van Os is al vanaf zijn 14e levensjaar verbonden aan het Nationaal Herbarium Nederland (voorheen Rijksherbarium) te Leiden. Eerst als junior assistent bij het collectiebeheer, later –na zijn avondstudie aan de Kunstacademie in Den Haag (1965-1970)– als botanisch tekenaar en hoofd van het atelier van het Herbarium. Van Os, die begin jaren zestig gitaar speelde in de shadowband The Devilish Strings, leidde tijdens dit dienstverband tal van jongere collega’s op, zowel afkomstig uit Nederland als uit Indonesië en Japan. Na zijn pensionering in 2003 is hij als gastmedewerker nog de meeste dagen van de week in datzelfde atelier te vinden. In al die jaren maakte hij duizenden prachtige illustraties van gedroogde planten, waarbij het de uitdaging was om, in zijn tekeningen, bruinverkleurde platgeperste herbarium weer “tot leven te brengen”.

Zijn werk kenmerkt zich door ragfijne detaillering en ruimtelijkheid die gesuggereerd wordt met een speciale stippeltechniek. Daarmee geeft hij microscopisch kleine haartjes en kliertjes op bladeren en stengels aan. „Sommige mensen tekenen alleen lijnen, maar met een stippeltechniek kan je veel meer structuur en diepte aanbrengen. Het kost meer tijd, maar dat moet je overhebben voor een mooie plaat. We tekenen voor de eeuwigheid.” Volgens hem moeten botanische illustraties belangrijke anatomische details duidelijk maken. De tekenaar structureert, brengt contrast aan, verheldert details in bloemen en vruchten. „Als je alleen tekent wat je ziet, wordt het nog niks. Je voegt toe en maakt dingen duidelijk.”

De tekeningen zijn niet alleen enorm informatief maar ook een lust voor het oog. Een deel van zijn werk is tot 7 mei 2007 te bezichtigen in Kasteel Heeswijk, waar de vereniging Botanisch Kunstenaars Nederland haar eerste ledenexpositie houdt. Van Os stond in 2006 mede aan de wieg van deze vereniging en is ook bestuurslid.

Informatie: www.botanischkunstenaarsnederland.nl