De officiële naam van Artis -”Natura Artis Magistra"- betekent letterlijk "De Natuur is de Leermeesteres van de Kunst". En al staat "kunst" in deze spreuk eveneens voor "kundigheid", wetenschap, toch streefden de oprichters van de oudste dierentuin van Nederland wel degelijk naar het aanmoedigen van de echte kunst. Talloze beeldhouwers èn schilders, ook uit het buitenland, komen tot de dag van vandaag de bijzondere dieren uitbeelden. Bij de Hoofdingang vind je meteen al de twee vergulde Adelaars (naar Christian Rauch) uit 1853, en aan het einde van de Papegaaienlaan de meer dan manshoge bronzen Jachthonden van de Fransman Auguste Nicolas Caïn (° 1822 - † 1894), een beroemd dierbeeldhouwer, van wie het Louvre een leeuw en een tijger bezit.

Artis ontstond in de eerste helft van de 19e eeuw. Op initiatief van de Amsterdamse boekhandelaar Gerard Frederik Westerman (° 1807 - † 1890) werd op 1 mei 1838 het Zoölogisch Genootschap ”Natura Artis Magistra” opgericht. Uit deze spreuk blijkt dat de stichters een bredere opzet voor ogen stond dan het exposeren van dieren alleen. Het bestuur was zich er van bewust dat het tonen van exotische beesten niet alleen de wetenschappelijke illustrator, en daarmee de zoölogie, dienstbaar zou zijn, meldt de informatieve gids ”Wandelen door Artis”: ”De aanwezigheid van zeldzame dieren stelde ook de vrije kunstenaar in de gelegenheid nieuwe motieven te ontdekken.”

Leden van de kunstenaarssocieteit Arti et Amicitiae, die vaak werken aan het Genootschap schonken, hadden dan ook vrij toegang. De verzameling ”dierkunst”, die de Ledenlokalen vulde, ging in de jaren vijftig van de twintigste eeuw goeddeels verloren. Zij omvatte werk van de eerste generatie Artis-kunstenaars onder wie Wouterus Verschuur (° 1812 - † 1874), Bernard te Gempt (°1826 - † 1879), Conradijn Cunaeus (° 1828 - † 1895) en Henriëtte Ronner-Knip (° 1821 - † 1900).

Leerlingen van de Rijksschool voor Kunstnijverheid, maar ook studenten van de Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijs en de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten bezochten aanvankelijk eveneens gratis de tuin. Die regeling is in de loop van de tijd via een gereduceerd tarief afgebouwd.

De periode rond 1900 staat te boek als de bloeiperiode uit Artis’ artistieke geschiedenis. De aandacht voor het dier in de beeldende kunst komt in Nederland dan pas echt op gang. Allerlei gebeeldhouwde decoraties met dieren werden geïntegreerd in de architectuur van opvallende gebouwen, zoals de Beurs van Berlage. Dat schiep kansen voor Amsterdamse animaliers die motieven voor het oprapen hadden in Artis. Kunstenaars als JAN VAN ESSEN, Sam van Beek (° 1878 - † 1957), Theo van Hoytema (° 1863 - † 1917), Marie Kelting (° 1886 - † 1969), Jaap Kaas, Samuel Klinkenberg (° 1881 - † 1970), JAN VAN OORT, Herbert van der Poll (° 1877 - † 1963), ARIE TEEUWISSE en Jan Trapman (° 1879 - † 1943) waren vaak in en om de dierenverblijven te vinden.

In 1916 had de ”Tentoonstelling van Kunstwerken betrekking hebbende op het Dier” plaats. Soortgelijke exposities werden gehouden ter gelegenheid van zowel het 100- als 150-jarig bestaan van Artis.

Artiskunst omvat diverse kunsthistorische stijlen: van romantiek en realisme tot aande art nouveau. In het werk van hedendaagse kunstenaars als Jaap Ploos van Amstel, Theresia van der Pant, Henny van Grol, HETTY HEYSTER, Arend Soerink en Peter Engelen is een meer abstraherende en conceptuele benadering zichtbaar. De naturalistische uitbeelding blijft echter eveneens populair, wat blijkt uit het werk van Arie Schippers en Erik Andriesse.

De Artis Beeldenroute, verkrijgbaar bij de kassa, voert langs ruim vijftig beelden en beeldengroepen, geeft bijzonderheden over de kunstenaars of hoe en wanneer de kunstvoorwerpen in de Amsterdamse zoo zijn terechtgekomen. Door de hele tuin heen staat ook beeldhouwwerk van Tengenenge-kunstenaars uit Zimbabwe, die in Artis al enkele zomers lang beeldhouwcursussen verzorgen. Deze cursussen staan in het betreffende seizoen vermeld onder activiteiten en onder persberichten.

De Stichting Artis Ateliers geeft in het voor- en najaar cursussen beeldhouwen en tekenen in Artis.

Informatie: http://www.artis.nl