Rein Stuurman (° 1900 - † 1984)
kunstenaars

REIN STUURMAN, op 6 december 1900 geboren in Zaandam, kreeg vooral bekendheid vanwege zijn tekeningen in het determineerboekje ”Zien is kennen!” (1937), geschreven door zijn Zaanse vrienden Arnold Friedrich Binsbergen (° 1908 – † 1945) en Dirk Mooij (° 1906 – † 1986). Deze gids –de eerste zakpocket voor vogelaars in Nederland– telt 369 aquarellen van Nederlandse vogels. Stuurman werkte tot zijn dertigste jaar als kantoorbediende bij stijfselfabriek De Bijenkorf in Koog aan de Zaan. In die tijd volgde hij verschillende kunstopleidingen. Nadat hij in 1933 in contact kwam met de natuurfotograaf Nol Binsbergen wijdde hij zijn verdere leven grotendeels aan het tekenen en schilderen van vogels. Stuurman had de gave om in enkele ogenblikken een vogel in zich op te nemen. Hij maakte snel een schets van een opvliegend dier, die hij later dan uitwerkte tot een fraaie tekening. Talrijke (kinder)boeken, albums (onder andere van Kanis & Gunnink) en kalenders illustreerde hij, zoals ”Buiten bij de vogels” van Engelhard de Witt (° 1910 – † 1944), ”Het Vogelboekje” (vanaf 4e druk, 1942) van JACOBUS PIETER THIJSSE, en ”Bird Spotting” (1955) en ”Vogels om ons heen” (1966), beiden van John Holland (alias Jacobus Johannes Zweeres (° 1915 – † 1993). Voor het tweedelige album ”De Krüger Wildtuin” (1955) –geschreven door Jan Pieter Strijbos (° 1891 - † 1983) en uitgegeven door Verkades grootste concurrent, de N.V. Koek- en beschuitfabriek v/h/ G. Hille & Zoon uit Zaandam– maakte Stuurman voorstudies in ARTIS. In de jaren vijftig sluit hij zich aan bij de Vereniging van beeldende kunstenaars Laren-Blaricum, waar ook JAN VOERMAN jr. deel van uitmaakt. Begin jaren tachtig heeft de kunstenaar eveneens contacten met MARJOLEIN BASTIN en RIEN POORTVLIET. Aan laatstgenoemde beschrijft Rein uitvoerig hoe hij uit gasbeton dierplastieken vervaardigd.

De Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels kende Stuurman in 1974 de Gouden Lepelaar toe. De ongehuwde schilder sleet met zijn tweelingzuster Willy zijn laatste dagen in het Rosa Spierhuis in Laren. HENDRIK SLIJPER, die eveneens in dit rusthuis voor bejaarde kunstenaars woont, schonk Rein ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag een schilderijtje van een woestijntapuit. Stuurman overleed in 1984.

Tekeningen van zijn hand bevinden zich in de collectie van NATUURMUSEUM FRYSLAN te Leeuwarden. In 2004 werd in de Zaanstreek een werkgroep opgevormd die (het werk van) Stuurman aan de vergetelheid wil ontrukken. Een van de leden is zijn vriend Martien Roos, een gedreven vogelaar en lid van de Vogelbeschermingswacht Zaanstreek die een deel van Stuurmans nalatenschap kreeg. Deze bevat aquarellen, schilderijen, stapels schetsboeken en door hem geďllustreerde plaatjesalbums en boeken, ook zijn correspondentie en een niet eerder gepubliceerd handgeschreven natuurdagboek dat de tekenaar tussen 1933 en 1945 bijhield. Zijn aantekeningen en schetsjes dienden als voorbereiding op de vogelgids ”Zien is Kennen!”. De werkgroep, waar ook Conny Scholtes en Syb de Witte deel van uitmaken, publiceerde in 2005 het boek ”Rein Stuurman De vogelschilder van Zien is Kennen!”. Ivo de Wijs (bekend als presentator van Vroege Vogels), de dichter Tom van Deel, Nico de Haan en Kester Freriks betuigen in deze uitgave hun enthousiasme voor deze pionier onder de determineergidsen. Laatstgenoemde is redacteur van NRC Handelsblad, dat sinds 2002 wekelijks, in het zaterdagse katern ”Leven &cetera”, een illustratie uit ”Zien is Kennen!” afdrukt bij zijn rubriek ”Vogels kijken”. Voor die keuze heeft Freriks verschillende redenen. „Dit determineerboek is qua schoonheid en trefzekerheid van illustraties nauwelijks te overtreffen. Ook de levendigheid en wetenschappelijke accuratesse van zijn afbeeldingen fascineren mij. Bovendien beeldde hij elke vogel in een andere positie af. Elke keer als ik dit boek opensla, gaat er nog steeds een wereld voor me open. Voor mij is Zien is Kennen! het allerdierbaarste vogelboek.”

kunstenaars