ROB VAN ASSEN tekent en schildert al vanaf zijn zesde jaar. „Veel paarden en bootjes. En af en toe een vogeltje“, herinnert zich de autodidact, die evenals Rembrandt van Rijn in Leiden het levenslicht ziet, op 20 december 1944. „Mijn vader schilderde ook en bracht me de grondbeginselen bij.” Rob wil reclameschilder worden, maar de Kunstacademie in Den Haag laat hem niet tot de opleiding toe. „Er heerste in die tijd wat rare opvattingen over kunst. Daarom heb ik me het fijnschilderen verder zelf aangeleerd.” Het Museum voor Natuurlijke Historie in Leiden (voorloper van het huidige Naturalis) neemt hem in 1965 in dienst als preparateur, een prima baan om de anatomie van dieren te leren kennen. Zijn afgietsels van dolfijnen en vissen hangen er nog steeds. „Op een gegeven moment kwamen ze er ook achter dat ik kon tekenen en schilderen en mocht ik wetenschappelijke illustraties maken.”

Van Assen, vooral geobsedeerd door walvissen, raakt in 1970 betrokken bij het ontleden van een gestrande potvis. De bijna 17 meter lange en minstens 57 jaar oude kolos is op 3 januari op de Spijkerplaat in de Westerschelde terechtgekomen en wordt naar Breskens gesleept. Na deze stinkende klus vertrekt de dan nog vrijgezelle Rob naar Terschelling waar hij een eigen museumpje opent: Diorama Klein Terschelling. In 1975 besluit hij weer aan het vasteland zijn boterham te verdienen. Hij wordt modelbouwer van het Museon in Den Haag. Vier jaar later, op 15 december, helpt Van Assen opnieuw bij het ontleden van een potvis. Dit zoogdier is tijdens een vliegende storm op het strand tussen Castricum en Egmond aangespoeld. De reconstructie en het prepareren neemt bijna een jaar in beslag. Het resultaat is nog steeds te bewonderen bij binnenkomst van het Museon.

In totaal ontleedt Rob van Assen vijf potvissen. Zijn kennis van de anatomie komt hem ook als kunstschilder uitstekend van pas. Tussen 1987 en 1990 vereeuwigt hij in olieverf de geschiedenis van de Nederlandse walvisvaart. Museum Gribus op Schiermonnikoog koopt eind 2004 deze serie van ruim 55 schilderijen aan voor een permanente expositie. Zijn passie en interesse voor zeezoogdieren resulteert echter in nog een wapenfeit. Van Assen besluit na jarenlang onderzoek alle 75 toen bekende soorten in hun natuurlijke leefomgeving te schilderen. Zo ontstaat tussen 1988 en 1993 een serie van 99 schilderijen, die het publiek in 1995 voor het eerst in Diergaarde Blijdorp kan bewonderen. Kenners zijn onder de indruk van deze prestatie en dolfinaria uit Nederland, België, Duitsland en Finland verzoeken hem wandschilderingen van walvissen te maken. Deskundigen van Naturalis en de Kustvereniging (EUCC) bestempelen de zogenaamde ”Oceaan-collectie” als zeer wetenschappelijk onderbouwd. In 2004 komt de unieke verzameling in het bezit van Peter Zuidhoek, eigenaar van de virtuele galerie www.artboutique.nl. Deze wil de collectie als geheel bij elkaar houden. Naturalis koopt eind 2006 42 schilderijen van walvisachtigen aan, die Van Assen in de jaren zeventig op een wetenschappelijke manier (niet in hun natuurlijke biotoop) met olieverf heeft afgebeeld ter voorbereiding van de Oceaan-collectie.

Voor het Museon heeft hij bijzondere objecten vervaardigd, waaronder reconstructies van mensapen en dolfijnen. Van Assen begint in januari 2004 met een reconstructie van een Andrewsarchus, een vijf meter lang prehistorisch dier dat verwant is aan een wolf, beer en hyena. Eind van dat jaar gaat de getalenteerde handwerker met de vut.

De fijnschilder uit Voorschoten geniet als illustrator eveneens een reputatie. Zijn eerste tekening verschijnt in 1970 in het Franse magazine Science et Nature. Tijdschriften uit Duitsland, Spanje, Groot-Brittannië en Nederland (onder andere Elsevier en Kijk) volgen. Hij maakt eveneens illustraties voor boeken, zoals de Kleine Winkler Prins encyclopedie en Elseviers zoogdierengids.

Behalve in Blijdorp exposeert Van Assen in musea te Scheveningen, Kijkduin en Katwijk, alsmede in het Scheepvaartmuseum te Amsterdam. De veelzijdige kunstenaar schildert namelijk naast dieren –veel roofvogels en walvissen– ook zeegezichten (al dan niet met schepen), stillevens en af en toe een portret. Water, een van de moeilijkste onderwerpen om te schilderen, beeldt hij graag op linnen en masoniet af. Van Assen leerde de technieken door vooral veel te schilderen. „Het is een kwestie van veel doen en goed naar anderen kijken. Mijn voorbeelden zijn de romantische schilders uit de negentiende eeuw, zoals Koekoek, Schelfhout, Leickert, Springer en Kruseman. Ik had een van hen kunnen zijn. Als ik toen had geleefd, was ik nu onsterfelijk geweest. Eigenlijk ben ik 150 jaar te laat geboren.”